การรักษานิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะโดยการสลายนิ่ว

 

นายแพทย์วันชัย  นัยรักษ์เสรี

                 นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นโรคที่พบบ่อย ถือเป็นปัญหาทางด้านสาธารณสุขที่สำคัญหนึ่งในประเทศไทย ประมาณการณ์กันว่า กว่าร้อยละ 10 ของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลต่างๆ จะมาด้วยอาการหรือภาวะแทรกซ้อนจากนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะเกิดจากการที่ร่างกายสร้าง  และขับถ่ายผลึกเล็กๆออกมา และรวมตัวกันเป็นผลึกนิ่วที่มีขนาดใหญ่เม็ดเดียว หรือหลายเม็ด แตกกิ่งก้านอยู่ในไต และกรวยไต หรือเคลื่อนหลุดลงมาในท่อไต

สาเหตุการเกิดนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ มาจากหลายปัจจัยด้วยกัน คือ

                 1.ปัจจัยภายใน ได้แก่ ปัจจัยทางพันธุกรรมซึ่งจะพบโอกาสการเกิดนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะมากกว่าคนปกติประมาณ 2.5 เท่า และปัจจัยความผิดปกติ
ทางกายวิภาคในระบบทางเดินปัสสาวะที่ทำให้การไหลออก
  ของปัสสาวะช้ากว่าปกติ เกิดการตกผลึก  และรวมตัวกันได้ง่ายขึ้น

                   2. ปัจจัยภายนอก ได้แก่ อาหารที่มีสารบางชนิดมากเกินไป และการดื่มน้ำที่ไม่เพียงพอ ทำให้ปริมาณปัสสาวะ ที่ขับออกมาน้อย ทำให้เกิดการอิ่มตัว
และตกผลึกของสารก่อนิ่วขึ้นในปัสสาวะ

ผู้ป่วยโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะมักจะมาด้วยอาการและภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ดังนี้

                 1. อาการปวด โดยจะมีอาการปวดหลัง  และท้องด้านที่เป็นนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ ลักษณะอาการปวดจะเป็นๆ  หายๆ  ในบางครั้งจะปวดร้าว
มาที่หัวเหน่า หรือที่อวัยวะเพศ

                 2. อาการปัสสาวะเป็นเลือด โดยปัสสาวะที่ถ่ายออกมาจะมีสีน้ำล้างเนื้อ หรือสีคล้ายน้ำชาแก่ๆ

                 3. อาการถ่ายปัสสาวะผิดปกติ ได้แก่ ปัสสาวะแสบขัดบ่อย กระปริดกระปรอย ไม่สุด และในบางครั้งอาจมี   อาการคล้ายถ่ายปัสสาวะไม่ออกได้ ทั้งนี้ส่วนใหญ่จะเกิดกับนิ่วที่ไหลหลุดมาในท่อไตส่วนล่างใกล้กระเพาะปัสสาวะ

                 4. อาการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ได้แก่ ไตอักเสบ ในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดได้โดยเฉพาะผู้ป่วยที่สูงอายุ
หรือเป็นโรคเบาหวาน

                 5. ไม่มีอาการ เป็นการตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจร่างกายประจำปี 

การวินิจฉัยทางการแพทย์ในผู้ป่วยโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะประกอบด้วย

                 1. การซักประวัติ  และการตรวจร่างกาย ได้แก่ อาการปวด อาการถ่ายปัสสาวะผิดปกติ และอาการแทรกซ้อนต่างๆ

                 2. การตรวจทางห้องปฏิบัติการณ์ ได้แก่ การตรวจปัสสาวะ

                 3. การสืบค้นทางรังสี ได้แก่ การเอ็กซเรย์ช่องท้อง การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง และการตรวจด้วยเอ็กซเรย์ คอมพิวเตอร์ เป็นต้น

การรักษานิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะประกอบด้วย

                 1. การรักษาตามอาการ ใช้ในผู้ป่วยรายที่นิ่วมีขนาดไม่เกิน 0.8 เซนติเมตร ซึ่งมีโอกาสไหลหลุดออกมากับ ปัสสาวะ และไม่มีภาวะแทรกซ้อน
การรักษาประกอบด้วย การแนะนำให้ผู้ป่วยทานน้ำให้มากขณะที่ไม่มี
  อาการปวด การให้ยาระงับอาการปวด และยาปฏิชีวนะป้องกันการติดเชื้อ

                 2การผ่าตัดเอานิ่วออกประกอบด้วย การผ่าตัดแบบเปิด และการผ่าตัดผ่านกล้อง ทั้งนี้การเลือกวิธีการผ่าตัดจะขึ้นอยู่กับขนาด 
และตำแหน่งของนิ่ว 
ในระบบทางเดินปัสสาวะ เครื่องมือ  และความสามารถในแต่ละโรงพยาบาล ตลอดจนความชำนาญของศัลยแพทย์ในระบบทางเดินปัสสาวะ

                3. การสลายนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ เป็นการรักษาโดยส่งคลื่นช็อคเวฟ (shock-wave) ผ่านร่างกายเข้าไป  ยังตัวนิ่วเพื่อให้นิ่วที่มีขนาดใหญ่แตกออกมาเป็นนิ่วที่มีขนาดเล็ก และขับถ่ายออกมาพร้อมกับปัสสาวะ  การรักษาโดยวิธีการสลายนิ่วนั้น เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีนิ่วขนาดไม่เกิน 2 เซนติเมตร ไม่มีการอุดกั้น    ทางเดินปัสสาวะขั้นรุนแรง ไตยังการทำงานอยู่ และไม่มีภาวะแทรกซ้อนติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ การป้องกันการเกิดนิ่วซ้ำในระบบทางเดินปัสสาวะ ผู้ป่วยโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะแม้จะให้การรักษาโดยวิธีใด  และสามารถขับถ่ายนิ่ว หรือผ่าตัดนำนิ่วออกมาได้หมดแล้วก็ตาม มีโอกาสเกิดนิ่วขึ้นมาใหม่ได้ โดยมีโอกาสมากกว่าร้อยละ 50 ในระยะเวลา 5 ปี ดังนั้น จึงควรดูแลป้องกันตนเอง เพื่อลดโอกาสการเกิดเป็นนิ่วซ้ำลง 

การป้องกันการเกิดนิ่วซ้ำในระบบทางเดินปัสสาวะ ประกอบด้วย

                 1. การทานน้ำให้มาก โดยควรทานให้มากกว่า 2 ลิตรต่อวัน สำหรับคนที่ต้องทำงานกลางแจ้งในสภาวะอากาศร้อน  และมีการเสียเหงื่อเป็นจำนวนมาก
ควรทานน้ำให้มากกว่า 3 ลิตรต่อวัน

                 2. หลีกเลี่ยงอาหารที่อาจเป็นสาเหตุของการเกิดเป็นนิ่วโดยเฉพาะอาหารที่มีสารยูริคสูง ได้แก่ เครื่องในสัตว์      และเนื้อสัตว์ปีก เป็นต้น  

---------------------------------

Copyright ? 2020 Queen Savang Vadhana Memorial Hospital  Rights Reserved.


joomla counter Queen Savang Vadhana Memorial Hospital